ಇಸ್ರೋ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಹೆಜ್ಜೆ: ನಿಜವೇನು?

ಇಸ್ರೋ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ? ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಹೆಜ್ಜೆ: ನಿಜವೇನು?

ಬೆಂಗಳೂರು: ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಸ್ರೋವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಖಾಸಗಿಯವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಇದೀಗ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇಸ್ರೋ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಇಸ್ರೋ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ರಾಕೆಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಉಡಾವಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ತಮಿಳುನಾಡಿನ *ಕುಲಶೇಖರಪಟ್ಟಣಂನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹986 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ Small Satellite Launch Complex (SLC)*ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಲು IN-SPACe Expression of Interest (EoI) ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಉಡಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಮಿಷನ್ ಸಿದ್ಧತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ. 

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ PSLV ಮತ್ತು LVM-3 ಸೇರಿದಂತೆ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೂ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. LVM-3 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಸಂಬಂಧ IN-SPACe ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. 

ಹಾಗಾದರೆ ಇಸ್ರೋವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೇ?

ಇಸ್ರೋ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ Department of Space ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸುಧಾರಣಾ ನೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೋ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನಹರಿಸಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ. 

ಅಂದರೆ, “ಇಸ್ರೋ ಮಾರಾಟ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ “ಇಸ್ರೋನ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು” ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ವಿವರಣೆ.

ಆದರೆ ವಿವಾದ ಏಕೆ?

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಅವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ “ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಅಜೆಂಡಾ” ಇದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ರೋ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅವಕಾಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 

ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಜಿತೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಇಸ್ರೋವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಸ್ರೋ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲಿದೆ; ಖಾಸಗಿ ವಲಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಉಡಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ. 

F7News ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಇಸ್ರೋವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಈಗಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಸ್ರೋ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಇದು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆಯೇ? ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಇಸ್ರೋನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅತಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾತ್ರ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಲಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ “ಇಸ್ರೋ ಮಾರಾಟ” ಎನ್ನುವುದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಹೇಳಿಕೆ. ಆದರೆ “ಇಸ್ರೋನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ” ಎನ್ನುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾದ ವಾಸ್ತವ. 

ಡಿ.ಪಿ ಅರವಿಂದ್‌ — F7News ವಿಶೇಷ ವರದಿ